മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ കറുത്തവർഗ്ഗ ജനതയ്ക്ക് ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ വശങ്ങളിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാനാകുമെന്ന് ന്യായമായ സംശയത്തിനപ്പുറം തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.മാലിക് അംബാറിന്റെ ജീവിതവും നേട്ടങ്ങളും അത്തരമൊരു ജനതയ്ക്ക് പ്രചോദനാത്മകമായതിന്റെ ഒരു കഥകൂടിയാണ്.ഒരു അടിമ രാജാവായതും അയാൾ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തെ തന്റെ അന്ത്യം വരെ വിറപ്പിച്ച് നിർത്തിയതും പിന്നീട് ചരിത്രം!
മനു എസ് പിള്ളയുടെ റിബ്ബൽ സുൽത്താന്മാർ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ നിന്നാണ് മാലിക് അംബറിനെ കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നത് തന്നെ. അവിടെ നിന്നുള്ള പുന:രന്വേഷണത്തിൽ നിന്നാണ് മാലിക് അംബറിനെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചത്.
1546 ൽ ഇന്നത്തെ എത്യോപ്യയിലുള്ള ഹരാർ രാജ്യത്താണ് അംബാർ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തെ ഷെംബു അല്ലെങ്കിൽ ചാപ്പു എന്നായിരുന്നു വീട്ടുകാർ വിളിച്ചിരുന്നത്. അറബികൾ അദ്ദേഹത്തെ അടിമയാക്കി യെമനിലേക്കും പിന്നീട് ബാഗ്ദാദിലേക്കും നാടുകടത്തി.അടിമ ഉടമകളിലൊരാളായ മിർ കാസിംമാണ് ചാപ്പുവിനെ ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിച്ച് അംബാർ എന്ന പേര് നൽകിയത്.അംബാറിന്റെ അസാമ്യനായമായ ബുദ്ധിശക്തി, ബഹുഭാഷാ കഴിവുകൾ, അസാധാരണമായ ഓർമശക്തി എന്നിവ കാസിമിൽ മതിപ്പുളവാക്കി. അയാൾ തന്നെയാണ് അംബാറിനെ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളുടെ നടത്തിപ്പിനെ കുറിച്ചും ഭരണകാര്യങ്ങളെ കുറിച്ചും പഠിപ്പികുന്നത് . പിന്നീട് കാസിം മരിച്ചപ്പോൾ അംബാറിനെ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഉടമയ്ക്ക് വിറ്റു.അങ്ങനെയാണ് അംബാർ ഇന്ത്യയിലെത്തുന്നത്.
അഹ്മദ്നഗറിലെ സുൽത്താനേറ്റിന്റെ പേഷ്വ അല്ലെങ്കിൽ റീജന്റ് മന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന മുൻ ഹബ്ഷി ചെംഗിസ്ഖാന്റെ കീഴിൽ നയതന്ത്ര പരിശീലനം, സൈനിക തന്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ സംഘടന പരിശീലനം എന്നിവ അംബറിന് ലഭിച്ചു.
ഖാന്റെ കീഴിൽ 20 വർഷത്തെ സേവനത്തിന് ശേഷം അംബർ അഹ്മദ്നഗർ സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന റാങ്കിലുള്ള ഹബാഷി സൈനികനായി. അത് സ്വഭാവികമായി സംഭവിച്ചതായിരുന്നില്ല ,അംബാറിന്റെ ബുദ്ധിമികവും ,ശാരീരിക ഗുണങ്ങളും അതിനു വളം വെച്ചു എന്നു പറയാം.
1594 ൽ ഖാന്റെ മരണശേഷമാണ് അംബാർ സ്വതന്ത്രനാകുന്നത്.
1595 ഓടെ നൂറ്റൻപതോളം പുരുഷന്മാരെയും കൂലിപ്പണിക്കാരെയും അദ്ദേഹം കൂടെ കൂട്ടി. പിന്നീടത് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകലുള്ള ഒരു വിമത സൈന്യമായി വളർന്നു. 1600 ഓടെ അദ്ദേഹം സ്വന്തം കൂലിപ്പടയുടെ ജനറലായി.1607 മുതൽ 1627 വരെ അഹമ്മദ്നഗറിലെ നിസാം ഷാഹി രാജവംശത്തിന്റെ റീജന്റായിരുന്നു മാലിക് അംബാർ.
1620 ആയപ്പോഴേക്കും തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ശേഷി 50,000-ത്തോളമായി വളർന്നു. അതിൽ 40,000 മറാത്തകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.10,000 ത്തോളം വരുന്ന ഹബ്ഷി എന്നറിയപെടുന്ന ആഫ്രിക്കൻ വംശജരും ആക്കൂട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ സൈനിക ബലം കൊണ്ട് തന്നെ അംബാർ തന്റെ യുദ്ധങ്ങളിൽ മിക്കതിലും വിജയിച്ചു. അപ്പോഴേക്കും അദ്ദേഹം ശക്തനും സ്വാധീനശക്തിയുമുള്ളവനായി തീർന്നിരുന്നു. അറബിയിൽ രാജാവ് എന്നർഥമുള്ള മാലിക് എന്ന പദവി അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.
മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരായ യുദ്ധത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ നയിച്ചു, അത് പിന്നീട് തെക്കേ ഇന്ത്യയെ കീഴടക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ഡെക്കാനിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.രണ്ട് മഹാനായ മുഗൾ ചക്രവർത്തിമാരായ ജഹാംഗീറിന്റെയും അക്ബറിന്റെയും സൈന്യത്തെ അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെടുത്തി.1601 ൽ ആണ് അക്ബറിന്റെ സൈന്യത്തെ അംബാർ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യവും അവരുടെ തന്ത്രങ്ങളും മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തോട് പോരാടുന്ന നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾക്ക് പ്രതീക്ഷയും മനോവീര്യം നൽകി.
അയൽരാജ്യങ്ങളായ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് അംബാർ തന്റെ സ്വാധീനവും ശക്തിയും വ്യാപിപ്പിക്കുന്നത് തുടർന്നു.
അംബാറിന്റെ സൈന്യം നടത്തിയ ഗറില്ലാ യുദ്ധ തന്ത്രങ്ങളും മുഗളരെ കുറച്ചൊന്നുമല്ല കുഴപ്പിച്ചത് .ഇന്ത്യയുടെ തെക്കൻ പ്രദേശത്തെ അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം അവർ പ്രതിരോധിച്ചു. മുഗളന്മാർ അംബറിനെ “കറുത്ത ഭാഗ്യത്തിന്റെ വിമതൻ” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.മുഗൾ രാജാവായ ജഹാൻഗീർ ചക്രവർത്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഒരു ആഗ്രഹമായിരുന്നു ആംബാറിനെ കൊല്ലുക എന്നത് .എന്നാലത് ഒരിക്കലും നടക്കാത്ത സ്വപനമായി മാത്രം അവശേഷിച്ചു.മാലിക് അംബറിനെ സുൽത്താൻ ജഹാംഗീർ എല്ലായ്പ്പോഴും പരുഷമായ പേരുകളിലാണ് വിളിച്ചിരുന്നത് . തന്റെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ നികൃഷ്ടൻ, ശപിക്കപ്പെട്ടയാൾ, ഹബ്ഷി, അംബാർ സിയാരി, കറുത്ത അംബാർ, അംബാർ ബദാഖൂർ തുടങ്ങിയ സംബോധനകളിലൂടെയല്ലാതെ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ആംബാറിന്റെ യഥാർഥ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല.
തന്റെ വിവേകവും ശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച്, ഭരണകൂടത്തിന്റെ എതിരില്ലാത്ത കഴിവുള്ള ഭരണാധികാരിയായി ആംബാർ ഉയർന്നു.
ഡെക്കാൻ ആക്രമിച്ച മാലിക് അംബാർ തലസ്ഥാനം പരാണ്ടയിൽ നിന്ന് ജുന്നാറിലേക്ക് മാറ്റി ഖഡ്കി എന്ന പുതിയ നഗരം സ്ഥാപിച്ചു. അത് ഇന്ന് ഓറംഗബാദ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഔറംഗസീബാണ് ഇതിന്റെ പേര് പിന്നീട് അങ്ങനെ മാറ്റിയത് . നിരവധി കൊട്ടാരങ്ങൾ പണിത് അംബാർ തന്റെ പുതിയ നഗരത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തി. അക്കാലത്ത് വരൾച്ച നേരിടുകയായിരുന്ന അവിടങ്ങളിൽ ലോകോത്തര ജലസേചന സംവിധാനം അദ്ദേഹം നിർമ്മിക്കുകയും നഗരത്തിന് ശുദ്ധമായ വെള്ളം നൽകുകയും ചെയ്തു. വടക്ക് നിന്ന് തെക്ക് വരെ ജലപാതകൾ നിർമ്മിക്കുകയും വർഷം മുഴുവനും തന്റെ നഗരത്തിന് വെള്ളം നൽകുകയും ചെയ്തു. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മുരുദ് പ്രദേശത്ത് ജഞ്ജിറ കോട്ട നിർമ്മിച്ചതിന്റെ ബഹുമതി മാലിക് അംബറിനാണ്.
എതിരാളികളുമായുള്ള നിരന്തരമായ യുദ്ധം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം പ്രതീക്ഷിച്ചത്ര സുഗമമായിരുന്നില്ല. 1626-ൽ 86 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.അംബറിന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ഫത്തേഹ് ഖാൻ കുറച്ചു കാലം മാത്രമേ രാജാവായിട്ടുള്ളൂ . അക്കാലത്ത് ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയിലെ ഒരു ഡച്ച് തുണിക്കച്ചവടക്കാരനായിരുന്ന പീറ്റർ വാൻ ഡെൻ ബ്രൂക്കാണ് മാലിക് അംബറിനെ വിശദമായി വിവരിക്കുന്നത്.
ഡെക്കാൻ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച നേതാക്കളിൽ ഒരാളായാണ് അംബാർ മാലിക്കിനെ ഇന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അംബർ മാലിക്ക് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കടുത്ത പിന്തുണക്കാരനും കലയുടെ രക്ഷാധികാരിയുമായിരുന്നുവെന്ന് നിരവധി ചരിത്ര പണ്ഡിതന്മാര് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ഒമർ എച്ച് അലിയുടെ Malik Ambar: Power and Slavery Across the Indian Ocean എന്ന പുസ്തകത്തിൽ അംബാറിനെകുറിച്ച് ചിലതൊക്കെ അറിയാൻ സാധിക്കും. മനു എസ് പിള്ളയുടെ റിബെൽ സുൽത്താന്മാർ എന്ന പുസ്തകത്തിലും മാലിക് ആംബറിനെ കുറിച്ചുള്ള ചെറു വിവരണങ്ങൾ വായിക്കാം.
മാലിക് ആംബറിന്റെ ഖുൽദാബാദിലെ ശവകുടീരം
എഴുത്തുലോകം 