1966 സെപ്റ്റംബർ മാസം. ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയുടെ അഭിമാനമായ ഐ.എൻ.എസ്. ഡൽഹി എന്ന പടക്കപ്പൽ അറബിക്കടലിലെ തിരമാലകളെ വകഞ്ഞുമാറ്റി കേരളതീരത്തേക്ക് അടുത്തു കൊണ്ടിരുന്നു. അതൊരു സാധാരണ യാത്രയായിരുന്നില്ല, ഒരു ഇതിഹാസത്തിന്റെ ഗൃഹപ്രവേശമായിരുന്നു. ആ യുദ്ധക്കപ്പലിന്റെ ഉള്ളിൽ, പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ പ്രവാസത്തിനും കാത്തിരിപ്പിനും വിരാമമിട്ടുകൊണ്ട് ഒരു ചിതാഭസ്മകുംഭം വിശ്രമിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 32 വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ്, 1934-ൽ, നാസി ജർമ്മനിയിലെ ബെർലിനിൽ വെച്ച് അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ച ഒരു ധീരദേശാഭിമാനിയുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടമായിരുന്നു അത്.

സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ പതാക പാറുന്ന ഒരു പടക്കപ്പലിൽ മാത്രമേ താൻ ജന്മനാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവരികയുള്ളൂ എന്ന ആ ധീരന്റെ ശപഥം പൂർത്തിയാകാൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾ വേണ്ടിവന്നു. ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടുകളിൽ ഏതാണ്ട് വിസ്മരിക്കപ്പെട്ടുപോയ ആ വിപ്ലവകാരിയുടെ പേര് ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള എന്നായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ പോരാടാൻ സ്വന്തം ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞുവെക്കുകയും, ലോകവേദികളിൽ ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദമാവുകയും, സാമ്രാജ്യങ്ങളെയും ഏകാധിപതികളെയും ഒരുപോലെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു അസാധാരണ വ്യക്തിത്വം. അന്താരാഷ്ട്ര ഗൂഢാലോചനകളുടെയും, അടങ്ങാത്ത രാജ്യസ്നേഹത്തിന്റെയും, ഐതിഹ്യങ്ങളുടെയും, ആത്മത്യാഗത്തിന്റെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ഇതിഹാസമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം. 

1891 സെപ്റ്റംബർ 15-ന്, തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്താണ് ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള ജനിച്ചത്. തമിഴ് വെള്ളാള സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ചിന്നസ്വാമി പിള്ള, തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള ഒരു പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിളായിരുന്നു; അമ്മ നാഗമ്മാൾ. ഇന്നത്തെ ഏജീസ് ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട്. അധിനിവേശ ശക്തിയായ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് സേവനം ചെയ്യുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു പിതാവെങ്കിലും, മകന്റെ സിരകളിലോടിയത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള അടങ്ങാത്ത ദാഹമായിരുന്നു. ഈ വൈരുദ്ധ്യം തന്നെയായിരുന്നു കൊളോണിയൽ ഇന്ത്യയുടെ ഹൃദയഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന സംഘർഷം; ഒരേസമയം ബ്രിട്ടീഷ് വ്യവസ്ഥയെ സേവിക്കുന്നവരും അതിനെതിരെ പോരാടുന്നവരുമായ ഇന്ത്യക്കാർ. ചെമ്പകരാമന്റെ വിപ്ലവവീര്യം കേവലം ഒരു രാഷ്ട്രീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം കുടുംബം പോലും ഭാഗമായ ഒരു വ്യവസ്ഥയോടുള്ള വ്യക്തിപരമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് കൂടിയായിരുന്നു.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ഇന്ത്യ തിളച്ചുമറിയുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷത്തിലായിരുന്നു. ലോകമാന്യ ബാലഗംഗാധര തിലകനെപ്പോലുള്ള ദേശീയ നേതാക്കളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘കേസരി’ പോലുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ചെമ്പകരാമൻ എന്ന കൗമാരക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ വിപ്ലവത്തിന്റെ തീപ്പൊരി വീഴ്ത്തി. സ്കൂൾ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായി. തിരുവനന്തപുരത്തെ മഹാരാജാസ് കോളേജിന്റെ (ഇന്നത്തെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്) വളപ്പിൽ വെച്ച്, സഹപാഠികളെ സംഘടിപ്പിച്ച് ‘വന്ദേമാതരം’, ‘ഭാരത് മാതാ കീ ജയ്’ തുടങ്ങിയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധൈര്യത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ തെളിവായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രൂപം നൽകിയ ‘ജയ് ഹിന്ദ്’ എന്ന അഭിവാദ്യം പിൽക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ മുദ്രാവാക്യമായി മാറുമെന്ന് ആരും കരുതിയിരുന്നില്ല. ഈ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പ്രകടനം സ്കൂൾ അധികാരികളെ ഭയപ്പെടുത്തി, അവർ പോലീസിനെ വിവരമറിയിച്ചു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഈ ‘കുറ്റകൃത്യം’ അന്വേഷിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടത് ഒരു പോലീസുകാരനായിരുന്നു. സംഭവസ്ഥലത്തെത്തിയ ആ കോൺസ്റ്റബിൾ ഞെട്ടലോടെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ആ കൂട്ടത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് സ്വന്തം മകനാണെന്ന്. പിതാവ് ചിന്നസ്വാമി പിള്ളയ്ക്ക് തന്റെ ഔദ്യോഗിക കൃത്യനിർവഹണവും പുത്രവാത്സല്യവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിൽപ്പെട്ട് നിസ്സഹായനാകേണ്ടി വന്നു.

ചെമ്പകരാമന്റെ ജീവിതത്തിലെ നിർണ്ണായകമായ വഴിത്തിരിവ് സർ വാൾട്ടർ വില്യം സ്ട്രിക്ലാൻഡ് എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് പ്രഭുവിന്റെ വരവോടെയായിരുന്നു. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനെത്തിയ ഒരു ജീവശാസ്ത്രജ്ഞൻ എന്നായിരുന്നു ഔദ്യോഗിക ഭാഷ്യമെങ്കിലും, അദ്ദേഹം ഒരു ജർമ്മൻ ചാരനായിരുന്നു എന്ന് സൂചനകളുണ്ട്. ചെമ്പകരാമന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തായ ടി. പത്മനാഭപിള്ളയുടെയും അറിവിലും ദേശീയബോധത്തിലും ആകൃഷ്ടനായ സ്ട്രിക്ലാൻഡ്, അവർക്ക് യൂറോപ്പിൽ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവസരം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഇതൊരു കേവലം ഔദാര്യമല്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ മനോഭാവമുള്ള, കഴിവുറ്റ ചെറുപ്പക്കാരെ കണ്ടെത്തി യൂറോപ്പിലെ വിപ്ലവ ശൃംഖലയിലേക്ക് എത്തിക്കാനുള്ള ഒരു തന്ത്രപരമായ നീക്കമായിരുന്നു അത്. അങ്ങനെ, 1908-ൽ, തന്റെ പതിനേഴാം വയസ്സിൽ, ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള എന്ന തിരുവനന്തപുരത്തുകാരൻ, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം ലോകവേദിയിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, സ്ട്രിക്ലാൻഡിനൊപ്പം ജർമ്മൻ കപ്പലിൽ യൂറോപ്പിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു.അദ്ദേഹം തനിച്ചായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തും സഹവിപ്ലവകാരിയുമായിരുന്ന ടി. പത്മനാഭപിള്ളയും ആ യാത്രയിൽ പങ്കുചേർന്നു. പത്മനാഭപിള്ളയും ശാസ്ത്രത്തിൽ അതീവ തത്പരനായിരുന്നു; ചിലന്തികളുടെ കണ്ണുകൾക്ക് നിറം മാറാനുള്ള കഴിവിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രശസ്തമായ ‘നേച്ചർ’ ജേണലിൽ ഒരു പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള അവരുടെ  ആ യാത്രയ്ക്ക് വലിയ വില നൽകേണ്ടി വന്നു. യൂറോപ്പിലെത്തിയ പത്മനാഭപിള്ളയും വിപ്ലവപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായി. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്റലിജൻസിന്റെ ഹിറ്റ് ലിസ്റ്റിൽ ഇടംപിടിക്കുകയും, പിന്നീട് സൂറിച്ചിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹത്തെ കാണാതാവുകയോ കൊല്ലപ്പെടുകയോ ചെയ്തു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 

യൂറോപ്പിലെത്തിയ ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള കേവലം ഒരു രാഷ്ട്രീയ അഭയാർത്ഥിയായി ഒതുങ്ങിയില്ല. അദ്ദേഹം തന്റെ ബൗദ്ധികവും സംഘടനാപരവുമായ കഴിവുകൾ രാകിമിനുക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. ഇറ്റലി, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്, ജർമ്മനി എന്നിവിടങ്ങളിലായി അദ്ദേഹം തന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം തുടർന്നു. സൂറിച്ചിലെ പ്രശസ്തമായ ETH സൂറിച്ച് സർവ്വകലാശാലയിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിന് ചേർന്ന അദ്ദേഹം, പിന്നീട് സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിലും ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി. ഇംഗ്ലീഷ്, ജർമ്മൻ, ഫ്രഞ്ച് എന്നിവയുൾപ്പെടെ പന്ത്രണ്ടോളം ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രാവീണ്യം നേടി. ഈ അക്കാദമിക മികവ് അദ്ദേഹത്തിന് യൂറോപ്യൻ സമൂഹത്തിൽ വലിയ സ്വീകാര്യതയും ബഹുമാനവും നേടിക്കൊടുത്തു. ഒരു വിപ്ലവകാരി എന്നതിലുപരി, ഒരു പണ്ഡിതൻ എന്ന നിലയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വം, യൂറോപ്പിലെ രാഷ്ട്രീയ-ബൗദ്ധിക വൃത്തങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു.ഈ പാണ്ഡിത്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഒരു മറയും ആയുധവുമായിരുന്നു. യൂറോപ്പിലെ സർവ്വകലാശാലാ ജീവിതത്തിനിടയിലും, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന ലക്ഷ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ജ്വലിച്ചുനിന്നു. യൂറോപ്പിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാരെ ഒരുമിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ലക്ഷ്യം. ഈ ലക്ഷ്യത്തോടെ, ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, 1914 സെപ്റ്റംബറിൽ, അദ്ദേഹം സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ സൂറിച്ച് ആസ്ഥാനമാക്കി ‘ഇന്റർനാഷണൽ പ്രോ-ഇന്ത്യ കമ്മിറ്റി’ (International Pro-India Committee) എന്ന സംഘടനയ്ക്ക് രൂപം നൽകി, സ്വയം അതിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായി. സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കൊപ്പം, ആശയപ്രചാരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യവും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ‘പ്രോ-ഇന്ത്യ’ (Pro-India) എന്ന പേരിൽ ഒരു മാസിക ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മൻ, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന ഈ മാസിക, യൂറോപ്യൻ ജനതയ്ക്ക് മുന്നിൽ ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ ക്രൂരതകൾ തുറന്നുകാട്ടുകയും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര പിന്തുണ തേടുകയും ചെയ്തു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറി മറിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തെ ജീവനോടെയോ അല്ലാതെയോ പിടികൂടാനായി ബ്രിട്ടൻ സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലേക്ക് ഒരു ചാരസംഘത്തെ അയച്ചു. വിഖ്യാതനായ ഇംഗ്ലീഷ് നോവലിസ്റ്റ് സോമർസെറ്റ് മോം ആയിരുന്നു ആ സംഘത്തിന്റെ തലവൻ എന്നത് അവിശ്വസനീയമായ ഒരു ചരിത്രവസ്തുതയാണ്. പിള്ളയെ പിടികൂടാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, ഈ സംഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല രചനകളിലും ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികളെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ വരാൻ കാരണമായി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. നിരന്തരമായ നിരീക്ഷണങ്ങളെ മറികടക്കാൻ, പിള്ള പലപ്പോഴും രഹസ്യനാമങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു. ‘അബ്ദുള്ള ബിൻ മൻസൂർ’ എന്ന ജർമ്മൻ കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ പേരിൽ അദ്ദേഹം പല നിർണായക ദൗത്യങ്ങളിലും പങ്കെടുത്തതായി പറയപ്പെടുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധൈര്യം കേവലം ബ്രിട്ടനെതിരായ ഗൂഢാലോചനകളിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല. പാരീസിൽ വെച്ച് സവർക്കറെ രക്ഷിക്കാൻ ഒരു കപ്പലുമായി അദ്ദേഹം പദ്ധതിയിട്ടതായി പറയപ്പെടുന്നു. മാത്രമല്ല, അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന വുഡ്രോ വിൽസണെ സന്ദർശിച്ച് അമേരിക്കയിലെ കറുത്ത വർഗ്ഗക്കാർക്കെതിരെയുള്ള വിവേചനത്തെ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യാനും അദ്ദേഹം മടിച്ചില്ല. അങ്ങനെ, യൂറോപ്പിലെ സർവ്വകലാശാലകളുടെ ഇടനാഴികളിലും കഫേകളിലും വെച്ച്, ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള എന്ന വിദ്യാർത്ഥി, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി ശബ്ദമുയർത്തുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിപ്ലവകാരിയായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.

1914-ൽ ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്, ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയെപ്പോലുള്ള ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികൾക്ക് മികച്ച ഒരു അവസരമായി തോന്നി.  ബ്രിട്ടന്റെ ശത്രുവായ ജർമ്മനിയുമായി കൈകോർത്ത്, ഇന്ത്യയിൽ ഒരു സായുധ വിപ്ലവത്തിന് കളമൊരുക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ തന്ത്രം. ഈ ലക്ഷ്യത്തോടെ, ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള സൂറിച്ചിൽ നിന്ന് ജർമ്മനിയുടെ തലസ്ഥാനമായ ബെർലിനിലേക്ക് തന്റെ പ്രവർത്തനകേന്ദ്രം മാറ്റി. അവിടെ, വീരേന്ദ്രനാഥ് ചതോപാധ്യായ (സരോജിനി നായിഡുവിന്റെ സഹോദരൻ), ഭൂപേന്ദ്രനാഥ് ദത്ത (സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ സഹോദരൻ), ലാലാ ഹർദയാൽ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ വിപ്ലവകാരികളുമായി ചേർന്ന് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി.അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘പ്രോ-ഇന്ത്യ കമ്മിറ്റി’യും ബെർലിനിലെ ഇന്ത്യൻ സംഘവും ഒത്തുചേർന്ന് ‘ഇന്ത്യൻ ഇൻഡിപെൻഡൻസ് കമ്മിറ്റി’ എന്ന പേരിൽ ഒരു ശക്തമായ സംഘടനയ്ക്ക് രൂപം നൽകി. ‘ബെർലിൻ കമ്മിറ്റി’ എന്ന പേരിലാണ് ഇത് പിന്നീട് പ്രശസ്തമായത്. ഈ സഖ്യം ‘ഹിന്ദു-ജർമ്മൻ ഗൂഢാലോചന’ എന്നറിയപ്പെട്ട വലിയൊരു പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. ജർമ്മൻ സർക്കാരുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകളിലൂടെ, ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു രൂപരേഖ അവർ തയ്യാറാക്കി. ഇത് കേവലം സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വ്യക്തമായ ആവശ്യങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു പങ്കാളിത്തമായിരുന്നു. ജർമ്മനി പണം, ആയുധങ്ങൾ, സൈനിക പരിശീലനം, നയതന്ത്ര സഹായം എന്നിവ നൽകുക, പകരമായി ഇന്ത്യയിൽ ബ്രിട്ടനെതിരെ ഒരു പുതിയ യുദ്ധമുഖം തുറക്കുക എന്നതായിരുന്നു കരാർ. ജർമ്മൻകാർക്ക് ഇത് ബ്രിട്ടനെ ദുർബലപ്പെടുത്താനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ത്യക്കാർക്ക് ഇത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള വഴിയായിരുന്നു. ഈ ബന്ധം പരസ്പര താൽപര്യങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിന്റെ നിയന്ത്രണം ആരുടെ കൈയിലായിരിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നിരന്തരമായ ഒരു വടംവലി നിലനിന്നിരുന്നു. ഇന്ത്യക്കാർ തങ്ങളെ തുല്യ പങ്കാളികളായി കാണണമെന്ന് ശഠിച്ചപ്പോൾ , ജർമ്മൻകാർ അവരെ തങ്ങളുടെ യുദ്ധതന്ത്രത്തിലെ ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായി കാണാൻ ശ്രമിച്ചു.

ഈ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി, 1914 ജൂലൈ 31-ന് ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള ‘ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ വോളണ്ടിയർ കോർപ്സ്’ (Indian National Volunteer Corps – INV) എന്ന പേരിൽ ഒരു സന്നദ്ധസേനയ്ക്ക് രൂപം നൽകി. ഇന്ത്യയുടെ പേരിൽ വിദേശമണ്ണിൽ രൂപംകൊണ്ട ആദ്യത്തെ സൈനിക വിഭാഗങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്. പിൽക്കാലത്ത് സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിക്ക് (INA) പ്രചോദനമായത് പിള്ളയുടെ ഈ സംരംഭമായിരുന്നു. ബെർലിനിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം നടത്തിയ ചരിത്രപരമായ ഒരു യുദ്ധാഹ്വാനം ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തെ ഞെട്ടിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ ആർമിയിലെ ഇന്ത്യൻ സൈനികരോട് ആയുധമെടുത്ത് മാതൃരാജ്യത്തിന്റെ മോചനത്തിനായി പോരാടാൻ അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കേവലം ഒരു പരാജയപ്പെട്ട പരീക്ഷണമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് പിന്നീട് വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കിയ തന്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യരൂപമായിരുന്നു. പിള്ളയുടെ ബെർലിൻ കമ്മിറ്റി പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വിദേശശക്തിയുടെ സഹായത്തോടെ ഇന്ത്യയെ മോചിപ്പിക്കുക എന്ന ആശയത്തിന് അടിത്തറ പാകി.1914 സെപ്റ്റംബർ 22-ന്റെ രാത്രി. മദ്രാസ് നഗരം ഉറക്കത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴാൻ തുടങ്ങുകയായിരുന്നു. ആരും പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത ഒരു നിമിഷത്തിൽ, ജർമ്മൻ നാവികസേനയുടെ എസ്.എം.എസ്. എംഡൻ (SMS Emden) എന്ന ഭീകരൻ പടക്കപ്പൽ മദ്രാസ് തീരത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. നിമിഷങ്ങൾക്കകം അതിന്റെ പീരങ്കികൾ തീ തുപ്പാൻ തുടങ്ങി. ലക്ഷ്യം ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ബർമ്മ ഓയിൽ കമ്പനിയുടെ കൂറ്റൻ എണ്ണ ടാങ്കറുകളായിരുന്നു. 130-ൽ അധികം ഷെല്ലുകൾ വർഷിച്ചപ്പോൾ, എണ്ണ ടാങ്കറുകൾ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി അഗ്നിക്കിരയായി. പത്തുലക്ഷത്തോളം ലിറ്റർ മണ്ണെണ്ണ കത്തിയമർന്നപ്പോൾ മദ്രാസ് നഗരം നട്ടുച്ചപോലെ ജ്വലിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് നാവിക സേനയുടെ കണ്ണുവെട്ടിച്ച് നടത്തിയ ഈ മിന്നലാക്രമണം, ബ്രിട്ടന്റെ സൈനിക അഭിമാനത്തിനേറ്റ കനത്ത പ്രഹരമായിരുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഭയചകിതരായി നഗരം വിട്ടോടി.

ഈ സംഭവത്തോടെ, ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയുടെ പേര് ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ഒരു ഐതിഹ്യമായി മാറി. എംഡൻ കപ്പലിന്റെ രണ്ടാം കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള അതിലുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹമാണ് ആക്രമണത്തിന് ചുക്കാൻ പിടിച്ചതെന്നുമുള്ള കഥകൾ അതിവേഗം പ്രചരിച്ചു. ആക്രമണസമയത്ത് തീരത്തിറങ്ങിയ ഒരാൾ, “ഈ ആക്രമണം ഇന്ത്യക്കാർക്കെതിരെയല്ല, ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെയാണ്” എന്ന് തമിഴിൽ ഉറക്കെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞുവെന്ന ദൃക്സാക്ഷി മൊഴി ഈ വിശ്വാസത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. ഈ കഥയുടെ ചരിത്രപരമായ കൃത്യതയെക്കുറിച്ച് വലിയ തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള ആ സമയത്ത് ബെർലിനിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് വാദിക്കുന്ന ചരിത്രകാരന്മാരുണ്ട്. പ്രമുഖ ചരിത്രകാരനായ എസ്. മുത്തയ്യയെപ്പോലുള്ളവർ ഈ കഥയെ ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടുമുണ്ട്.എന്നാൽ ഈ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം അതിന്റെ സത്യാവസ്ഥയ്ക്ക് അപ്പുറം സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ കഥ ഒരു ജനതയുടെ ബോധത്തിൽ ഇത്രയധികം ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയത് എന്ന ചോദ്യം ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ് . ഒരു ജർമ്മൻ സൈനിക നടപടിയെ, തങ്ങളിൽ ഒരാൾ അമരത്തിരുന്ന് നയിച്ച ഇന്ത്യൻ പ്രതികാരമായി ജനം ഹൃദയത്തിൽ ഏറ്റെടുത്തു. ഈ തിരിച്ചറിവ് പകർന്നുനൽകിയ അഭിമാനവും ആത്മവിശ്വാസവും ചെറുതായിരുന്നില്ല. അതോടെ, ദൂരെ യൂറോപ്പിൽ നടക്കുന്ന ഒരു ആഗോളയുദ്ധം സാധാരണക്കാരന്റെ സ്വന്തം പോരാട്ടമായി മാറി. എംഡൻ എന്ന പേര് തമിഴിലും മലയാളത്തിലും ധീരനും തന്ത്രശാലിയും ആരെയും കൂസാത്തവനുമായ ഒരാളുടെ പര്യായമായി മാറി, അത് ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയ്ക്ക് ‘എംഡൻ പിള്ള’ എന്ന വീരപരിവേഷം നൽകി. അതേസമയം, എംഡൻ കപ്പൽ വിതച്ച ഭീതിയും അതിന്റെ പ്രഹരശേഷിയും ‘ശക്തി’ എന്ന വാക്കിന്റെ പര്യായമായി ആ പേരിനെ മാറ്റി. കാലക്രമേണ, നാട്ടുഭാഷയുടെ ഉച്ചാരണത്തിൽ ‘എംഡൻ’ എന്ന പദം ലോപിച്ച് മലയാളത്തിൽ ‘യമണ്ടൻ’ ആയി പരിണമിച്ചു; എംഡനെപ്പോലെ ശക്തമായതും ഭീമാകാരമായതും എന്ന അർത്ഥം ആ വാക്കിന് കൈവന്നു. അതുകൊണ്ട്, ചരിത്രപരമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾക്കപ്പുറം, ജനമനസ്സുകളിൽ ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയെന്ന വീരനായകനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് എംഡൻ തീ തുപ്പിയ ആ രാത്രിയാണ്. അടിമത്തത്തിന്റെ നാളുകളിൽ, ഒരു ജനതയുടെ ആത്മവീര്യം ആളിക്കത്തിച്ച ആ ഐതിഹ്യം, കൊളോണിയൽ വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിലെ വെറുമൊരു കഥയല്ല, മൂർച്ചയേറിയ ഒരായുധം തന്നെയായിരുന്നു.

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ തീച്ചൂളയിൽ, ബെർലിൻ കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഒരു പുതിയ തലത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തിയിൽ നിന്നും ആക്രമിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അടുത്ത ലക്ഷ്യം. ഈ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ചരിത്രത്തിലെ ധീരമായ ഒരു ചുവടുവെപ്പ് നടന്നത്. 1915 ഡിസംബർ 1-ന്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ തലസ്ഥാനമായ കാബൂളിൽ വെച്ച് സ്വതന്ത്ര ഭാരതത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ താത്കാലിക പ്രവാസി സർക്കാർ (Provisional Government of India) രൂപീകൃതമായി.ഇതൊരു പ്രതീകാത്മക നീക്കം മാത്രമായിരുന്നില്ല. വ്യക്തമായ ഘടനയും ലക്ഷ്യങ്ങളുമുള്ള ഒരു ഭരണകൂടമായിരുന്നു അത്. പ്രമുഖ വിപ്ലവകാരിയും രാജകുടുംബാംഗവുമായ രാജാ മഹേന്ദ്ര പ്രതാപിനെ രാഷ്ട്രപതിയായും, മൗലാനാ ബർക്കത്തുള്ളയെ പ്രധാനമന്ത്രിയായും തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഈ മന്ത്രിസഭയിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ പദവികളിലൊന്ന്, വിദേശകാര്യ മന്ത്രിസ്ഥാനം, അലങ്കരിച്ചത് ഡോ. ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷാ വൈദഗ്ധ്യവും യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലുള്ള അറിവും ഈ സ്ഥാനത്തിന് അദ്ദേഹത്തെ തികച്ചും യോഗ്യനാക്കി.ഈ പ്രവാസി സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന ഉദ്ദേശ്യം, ഒരു നിയമാനുസൃത ഭരണകൂടമെന്ന നിലയിൽ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം നേടുക എന്നതായിരുന്നു. അഫ്ഗാൻ അമീറിന്റെയും, സാറിസ്റ്റ് റഷ്യ, ചൈന, ജപ്പാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെയും സൈനികവും നയതന്ത്രപരവുമായ പിന്തുണ നേടുക വഴി ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യക്കെതിരെ ഒരു പുതിയ യുദ്ധമുഖം തുറക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ സ്വപ്നം. ജർമ്മൻ ചക്രവർത്തിയുടെയും തുർക്കി സുൽത്താന്റെയും പിന്തുണയോടെയാണ് ഈ ദൗത്യസംഘം കാബൂളിലെത്തിയത്. അഫ്ഗാൻ ഭരണകൂടത്തിലെ ചില ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്ന് സഹായം ലഭിച്ചെങ്കിലും, അഫ്ഗാൻ ഭരണാധികാരിയായ അമീർ ഹബീബുള്ള ഖാൻ ബ്രിട്ടനെതിരെ പരസ്യമായി രംഗത്തുവരാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ചെലുത്തിയ ശക്തമായ സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ ഫലമായി, 1919-ൽ ഈ പ്രവാസി സർക്കാരിന് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങേണ്ടി വന്നു.

ഒരു പ്രായോഗിക തലത്തിൽ പരാജയമായിരുന്നെങ്കിലും, ആശയപരമായി കാബൂളിലെ പ്രവാസി സർക്കാർ ഒരു വൻ വിജയമായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികൾ ആദ്യമായി ഒരു ഔദ്യോഗിക ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുകയും, സ്വന്തമായി ഒരു വിദേശനയം രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്ത സംഭവമായിരുന്നു അത്. ഈ സംരംഭം, ഏകദേശം മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് സിംഗപ്പൂരിൽ സ്ഥാപിച്ച ആസാദ് ഹിന്ദ് സർക്കാരിന് (അർസി ഹുക്കുമത്ത്-ഇ-ആസാദ് ഹിന്ദ്) ഒരു മാതൃകയും പ്രചോദനവുമായി വർത്തിച്ചു. കാബൂളിലെ ആ ഹ്രസ്വകാല അനുഭവം, പരാജയപ്പെട്ട ഒരു പരീക്ഷണമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഭാവിയിലേക്കുള്ള ഒരു ചൂണ്ടുപലകയായിരുന്നു.

ഹിറ്റ്ലറോട് ‘ക്ഷമ പറയിച്ച’ ഇന്ത്യക്കാരൻ 

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജർമ്മനി പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും, ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള തന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടർന്നു. ജർമ്മനിയിൽ വളർന്നുവരുന്ന നാസി പ്രസ്ഥാനത്തെ, ബ്രിട്ടനെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ ഒരു പുതിയ പങ്കാളിയാക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രത്യാശിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ ദേശീയവാദ കക്ഷികളുമായി അദ്ദേഹം അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തി. പാൻ-ജർമ്മൻ നാഷണലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അംഗത്വമുണ്ടായിരുന്ന ഒരേയൊരു വെളുത്ത വർഗ്ഗക്കാരനല്ലാത്ത വ്യക്തി അദ്ദേഹമായിരുന്നു, അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ ബഹുമാനവും ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ബന്ധം അധികകാലം നീണ്ടുനിന്നില്ല. തത്വദീക്ഷയില്ലാത്ത ഒരു പ്രായോഗിക സഖ്യത്തിന് അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നെങ്കിലും, തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ ആത്മാഭിമാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒത്തുതീർപ്പുകൾക്ക് അദ്ദേഹം ഒരുക്കമല്ലായിരുന്നു.നാസിസത്തിന്റെ വംശീയ മേധാവിത്വമെന്ന ആശയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടുകളുമായി നേർക്കുനേർ ഏറ്റുമുട്ടി. 1931-ൽ, അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലർ പരസ്യമായി ഇന്ത്യക്കാരെയും ഏഷ്യക്കാരെയും അപമാനിക്കുന്ന പ്രസ്താവനകൾ നടത്തി. ഇന്ത്യക്കാർ ആര്യന്മാരല്ലെന്നും, സ്വയം ഭരിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തവരാണെന്നും, അതിനാൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന് കീഴിൽ തുടരേണ്ടവരാണെന്നും ഹിറ്റ്ലർ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ പ്രസ്താവന കേട്ട് ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള കുപിതനായി . ഇത് കേവലം ഒരു അപമാനമായി മാത്രം കാണാൻ അദ്ദേഹം കൂട്ടാക്കിയില്ല , മറിച്ച് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയെത്തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ആക്രമണമായി തന്നെ കണ്ടു. 

വൈകാതെ പിള്ള  ഹിറ്റ്ലറുടെ ഓഫീസിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒരു കത്തെഴുതി. അതിൽ തന്റെ പ്രതിഷേധം രേഖപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല, ഹിറ്റ്ലർ തന്റെ പ്രസ്താവന പിൻവലിച്ച് പരസ്യമായി മാപ്പ് പറയണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. ചരിത്രത്തിൽ തങ്കലിപികളിൽ എഴുതേണ്ട ആ കത്തിലെ ചില വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: “നിങ്ങൾ രക്തത്തേക്കാൾ ഏറെ വെളുത്ത തൊലിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ഞങ്ങളുടെ തൊലി കറുത്തതായിരിക്കാം, പക്ഷേ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയം കറുത്തതല്ല”. ലോകം ഭയന്നുവിറച്ച ഒരു ഏകാധിപതിയുടെ മുഖത്തുനോക്കി ഇത്രയും ധീരമായി സംസാരിക്കാൻ അന്ന് മറ്റാരും തയ്യാറാകുമായിരുന്നില്ല. എല്ലാവരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, ഹിറ്റ്ലർ വഴങ്ങുകയും തന്റെ സെക്രട്ടറി മുഖേന ഔദ്യോഗികമായി ഖേദം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സംഭവം ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയുടെ ധാർമ്മിക വിജയമായിരുന്നെങ്കിലും, അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ദുരന്തത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. ഒരു ‘അനാര്യൻ’ തന്നെ പരസ്യമായി തിരുത്തിയത് ഹിറ്റ്ലറുടെയും നാസി പാർട്ടിയുടെയും അഹന്തയ്ക്ക് താങ്ങാനാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു. ഈ സംഭവത്തോടെ അവർക്കിടയിലുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും അവസാനിച്ചു. 1933-ൽ ഹിറ്റ്ലർ ജർമ്മനിയുടെ ചാൻസലറായതോടെ, പ്രതികാര നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. നാസികൾ പിള്ളയുടെ ബെർലിനിലെ വസതി ആക്രമിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വസ്തുവകകൾ കണ്ടുകെട്ടി. തന്റെ തത്വങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിന്നതിന് അദ്ദേഹം നൽകേണ്ടി വന്ന വില വളരെ വലുതായിരുന്നു. ഈ ഏറ്റുമുട്ടൽ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു വിപ്ലവകാരിയിൽ നിന്ന്, ധാർമ്മിക ധീരതയുടെ പ്രതീകമാക്കി ഉയർത്തി, പക്ഷേ അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.

ഹിറ്റ്ലറുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിന് ശേഷം ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയുടെ ജീവിതം ദുരിതപൂർണ്ണമായി. നാസി ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിരന്തരമായ നിരീക്ഷണത്തിനും പീഡനങ്ങൾക്കും അദ്ദേഹം വിധേയനായി. ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിജീവിതത്തിലെ ഒരു പ്രധാന സംഭവം നടക്കുന്നത്. 1931-ൽ ബെർലിനിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം മണിപ്പൂർ സ്വദേശിനിയായ ലക്ഷ്മീഭായിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ ഒരു കോണിലുള്ള തിരുവിതാംകൂറുകാരനും മറുഭാഗത്തുള്ള മണിപ്പൂരുകാരിയും തമ്മിലുള്ള ഈ വിവാഹം, പ്രാദേശിക വാദങ്ങൾക്കപ്പുറം വളർന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേശീയ കാഴ്ചപ്പാടിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ ദാമ്പത്യജീവിതത്തിന് അധികം ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്നില്ല, അവർക്ക് മക്കളുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.നാസികളുമായുള്ള സംഘർഷത്തിനുശേഷം പിള്ളയുടെ ആരോഗ്യം വളരെ വേഗം ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ വിഷബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങി. നാസികൾ ഭക്ഷണത്തിൽ അൽപാൽപ്പമായി വിഷം കലർത്തി അദ്ദേഹത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് ശക്തമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ചികിത്സയ്ക്കായി അദ്ദേഹം ഇറ്റലിയിലേക്ക് പോയെങ്കിലും ഫലമുണ്ടായില്ല. ഒടുവിൽ, 1934 മെയ് 26-ന്, ബെർലിനിലെ ഒരു ആശുപത്രിയിൽ വെച്ച്, തന്റെ 43-ആം വയസ്സിൽ, ആ ധീരനായ വിപ്ലവകാരി അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം ഭാര്യ ലക്ഷ്മീഭായിയുടെ ജീവിതം കൂടുതൽ ദുരിതപൂർണ്ണമായി. നാസികൾ അവരുടെ വസ്തുവകകൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയും അവരെ പലതരത്തിൽ ദ്രോഹിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ നാസികൾ വിഷം കൊന്നു കൊന്നതാണെന്ന് അവർ പരസ്യമായി വിളിച്ചുപറഞ്ഞപ്പോൾ, അവർക്ക് ഭ്രാന്താണെന്ന് പ്രചരിപ്പിച്ച് ആ ശബ്ദത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ നാസികൾ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ ആ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിലും അവർ തളർന്നില്ല. സുഹൃത്തുക്കളുടെ സഹായത്തോടെ ജർമ്മനിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട അവർ, തന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ഏറ്റവും അമൂല്യമായ സമ്പാദ്യം – അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിതാഭസ്മവും, ഡയറിക്കുറിപ്പുകളും, രഹസ്യരേഖകളും – നെഞ്ചോട് ചേർത്ത് സംരക്ഷിച്ചു. ലക്ഷ്മീഭായിയുടെ ഈ ധീരമായ നിലനിൽപ്പില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയുടെ ഓർമ്മകൾ പോലും ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് നാസികൾ തുടച്ചുനീക്കുമായിരുന്നു. അവർ കേവലം ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടെ വിധവയായിരുന്നില്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മയുടെയും ദൗത്യത്തിന്റെയും അവസാനത്തെ കാവൽക്കാരിയായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ ഓർമ്മകൾക്ക് പിന്നീട് എന്തു സംഭവിച്ചു എന്നതിലും ദുരൂഹതയുണ്ട്. ലക്ഷ്മീഭായിയുടെ മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, ബോംബെ പോലീസ് അവരുടെ ഫ്ലാറ്റിലെത്തി ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയുടെ രേഖകൾ അടങ്ങിയ 17 പെട്ടികൾ കൊണ്ടുപോയതായി പറയപ്പെടുന്നു. ആ രേഖകൾക്ക് എന്തു സംഭവിച്ചു എന്നത് ഇന്നും ഒരു രഹസ്യമായി തുടരുന്നു.

ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയുടെ ഭൗതികശരീരം ബെർലിനിലെ മണ്ണിൽ എരിഞ്ഞടങ്ങിയെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മാവ് ഒരു മുദ്രാവാക്യമായി ഇന്ത്യയിൽ പുനർജനിച്ചു. “ജയ് ഹിന്ദ്” – ഇന്ത്യയുടെ വിജയമെന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന ആ രണ്ട് വാക്കുകൾക്ക് പിന്നിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടങ്ങാത്ത രാജ്യസ്നേഹത്തിന്റെ കഥയുണ്ട്. 1907-ൽ തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ അഭിവാദ്യം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി ചരിത്രരേഖകൾ പറയുന്നു. പിന്നീട്, സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയുടെ (INA) ഔദ്യോഗിക അഭിവാദ്യമായി ഇത് തിരഞ്ഞെടുത്തതോടെയാണ് ‘ജയ് ഹിന്ദ്’ ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ പ്രശസ്തമായത്. ബോസിന്റെ അടുത്ത അനുയായിയായിരുന്ന ഹൈദരാബാദുകാരൻ ആബിദ് ഹസൻ സഫ്രാനിയാണ് ഈ മുദ്രാവാക്യം ബോസിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയത്. എന്നാൽ ഈ മുദ്രാവാക്യത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ചെമ്പകരാമൻ പിള്ളയുടെ യൂറോപ്പിലെ വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. പിള്ള വിതച്ച വിത്ത്, സഫ്രാനി കണ്ടെത്തി, ബോസ് അതിനെ ഒരു വൻമരമാക്കി വളർത്തി. അങ്ങനെ ആ മുദ്രാവാക്യത്തിന്റെ യാത്ര, ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ പരിണാമത്തിന്റെ തന്നെ പ്രതീകമായി മാറി.

ലേഖനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വിവരിച്ച ആ ദൃശ്യത്തിലേക്ക് നമുക്ക് മടങ്ങിവരാം. 1966-ൽ, ഐ.എൻ.എസ്. ഡൽഹി എന്ന പടക്കപ്പൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിതാഭസ്മവുമായി കേരളതീരത്തെത്തിയപ്പോൾ, അത് കേവലം ഒരു അന്തിമോപചാരമായിരുന്നില്ല. അത് സ്വതന്ത്ര ഭാരതം, വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട തന്റെ ധീരപുത്രന് നൽകിയ വാക്കുപാലിക്കലായിരുന്നു. കന്യാകുമാരിയിലെ ത്രിവേണി സംഗമത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിതാഭസ്മം നിമജ്ജനം ചെയ്തപ്പോൾ , പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവാസത്തിന് അർത്ഥപൂർണ്ണമായ ഒരു പരിസമാപ്തിയായി.ചെമ്പകരാമൻ പിള്ള കേവലം ഒരു മലയാളി വീരനായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര വിപ്ലവകാരികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു. കാലത്തിന് മുമ്പേ സഞ്ചരിച്ച ഒരു ദീർഘദർശി. ആദ്യകാല വിപ്ലവകാരികളെയും, സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐ.എൻ.എ.യുടെ ബൃഹത്തായ മുന്നേറ്റങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ച ഒരു പാലമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇന്ന്, ഇന്ത്യയുടെ ഓരോ കോണിലും ‘ജയ് ഹിന്ദ്’ എന്ന മുദ്രാവാക്യം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരനും അറിയാതെ ആദരിക്കുന്നത്, തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്ന് ലോകവേദിയിലേക്ക് നടന്നു കയറുകയും, സാമ്രാജ്യത്വത്തോടും ഫാസിസത്തോടും ഒരുപോലെ പോരാടുകയും ചെയ്ത ആ മഹാപ്രതിഭയുടെ അടങ്ങാത്ത പോരാട്ടവീര്യത്തെയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മ ആ അഭിവാദ്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു, തലമുറകളിലേക്ക് പടരുന്നു.